Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những thay đổi sâu rộng trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, thúc đẩy đổi mới sáng tạo đi đôi với bảo đảm an toàn, an ninh và quyền lợi của tổ chức, cá nhân, Quốc hội đã ban hành Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 và Chính phủ ban hành Nghị định số 142/2026/NĐ-CP. Đây là những văn bản pháp lý quan trọng, đánh dấu bước tiến lớn của Việt Nam trong quản lý và phát triển công nghệ trí tuệ nhân tạo theo hướng an toàn, minh bạch và có trách nhiệm.
Luật Trí tuệ nhân tạo quy định về hoạt động nghiên cứu, phát triển, cung cấp, triển khai và sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo; quyền và nghĩa vụ của cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan; đồng thời xác định rõ trách nhiệm quản lý nhà nước đối với lĩnh vực AI. Một trong những nội dung trọng tâm của luật là yêu cầu bảo đảm tính minh bạch, an toàn dữ liệu, kiểm soát rủi ro và trách nhiệm giải trình trong quá trình sử dụng các hệ thống AI.
Đối với Nghị định số 142/2026/NĐ-CP, nghị định đã quy định cụ thể về phân loại mức độ rủi ro của hệ thống AI; cơ chế thông báo, gắn nhãn; đánh giá sự phù hợp đối với hệ thống AI có rủi ro cao; cơ chế thử nghiệm có kiểm soát; trách nhiệm báo cáo sự cố; cũng như quy trình quản lý việc sử dụng AI trong cơ quan nhà nước và cung cấp dịch vụ công
Việc ban hành Luật và Nghị định không chỉ tạo cơ sở pháp lý cho phát triển công nghệ trí tuệ nhân tạo tại Việt Nam mà còn góp phần thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, phát triển kinh tế số và xã hội số. Đồng thời, các quy định mới cũng giúp hạn chế nguy cơ lạm dụng AI, bảo vệ quyền riêng tư, dữ liệu cá nhân và bảo đảm an ninh mạng trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh chóng.
Đối với cán bộ, công chức, viên chức và người lao động trong các cơ quan nhà nước, việc nghiên cứu, tìm hiểu và chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật về trí tuệ nhân tạo là yêu cầu cần thiết. Các cơ quan, đơn vị cần chủ động tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật; tổ chức tập huấn kỹ năng ứng dụng AI an toàn, hiệu quả; đồng thời nâng cao nhận thức về trách nhiệm bảo vệ dữ liệu, bảo mật thông tin và sử dụng AI đúng mục đích, đúng quy định pháp luật.Mỗi cán bộ, đảng viên và người dân cần nâng cao tinh thần trách nhiệm trong việc sử dụng các ứng dụng trí tuệ nhân tạo, không lợi dụng AI để phát tán thông tin sai sự thật, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác; đồng thời chủ động cập nhật kiến thức công nghệ mới để thích ứng với yêu cầu của thời kỳ chuyển đổi số.Việc triển khai hiệu quả Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 và Nghị định số 142/2026/NĐ-CP sẽ góp phần xây dựng môi trường số an toàn, lành mạnh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững, đưa Việt Nam từng bước làm chủ và ứng dụng hiệu quả công nghệ trí tuệ nhân tạo trong giai đoạn mới.
